Kiezreporter der Schulstation von Aufwind e.V. - Foto: Stefanie Lehmann Unionhilfswerk - Kindergartengruppe - Foto: Christiane Weidner Eine Breakdanceshow - Foto: Eberhard Auriga Kletterwald - Foto: Nachbarschaftsheim Schöne

Das Beste aus beiden Kulturen – İki kültürün en iyi yönleri

Bilgin Lutzke, Vorstandsvorsitzende, Nachbarschaftszentrum Divan e. V.

Bilgin Lutzke, Divan e. V.’de yönetim kurulu başkanı

Bilgin Lutzke; Foto: Holger Groß/Paritätischer Berlin

„Was Zugewanderte mitbringen, sollte die Gesellschaft wertschätzen.“

Es gibt immer viel zu organisieren, im geräumigen Nachbarschaftszentrum Divan e. V. in Charlottenburg. Bilgin Lutzke rauscht heran, bringt Gästen eine Wasserflasche, eilt zum Telefon, spricht mit einer Anwohnerin. Vor zehn Jahren wurde sie zur Vorstandsvorsitzenden gewählt und arbeitet hier mindestens einen Tag pro Woche. „Ehrenamtlich, so gehört sich das bei der Vereinsarbeit“, betont sie. Den Divan haben Menschen verschiedener Herkunft gegründet. Jede und jeder darf und soll mitarbeiten. Es geht ums Miteinanderleben. Ein Thema, für das Bilgin Lutzke brennt.

Umsorgt von Großeltern wächst sie zehn Jahre ohne ihre Eltern in der Türkei auf. Die verdienen als Gastarbeiter in der deutschen Textilindustrie den Unterhalt für die ganze Familie. 1980 hat die 17-jährige Bilgin das Abitur eines türkischen Handelsgymnasiums in der Tasche und zieht zu ihren Eltern nach Hamburg, um zu studieren. Der Start ist steinig. „Mein Abitur wurde nur als Realschulabschluss anerkannt. Ich durfte nicht studieren.“ Stattdessen wird sie Erzieherin mit Fachabitur, bewirbt sich bei einer evangelischen Kita, wird eingestellt, weil 70 Prozent der Kinder türkisch sprechen. „Ich habe Konzepte entwickelt, wie Migrantenkinder im Kindergarten zweisprachig aufwachsen und dabei ihre Muttersprache verbessern.“

In Hamburg lernt sie Rolf Lutzke kennen. Gewerkschafter. Sie heiraten. Seine Mutter und ihre Eltern sind erst mäßig begeistert. Dann deutsch-türkische Freude über die Enkeltochter. Die drei Generationen wachsen so sehr zusammen, dass sie lange unter einem Dach wohnen.

Ihre Eltern sind 1991 arbeitslos. Das Rückkehrhilfegesetz bietet 10.500 D-Mark, um in der Türkei neu anzufangen. Die nehmen sie. „Doch damit verzichteten sie auf alle Rentenansprüche. Meine Eltern haben das bitter bereut. Sie haben doch den Wohlstand der Bundesrepublik mitaufgebaut und fühlten sich betrogen.“ Mit einem Drei-Monats-Visum kommen die Eltern weiterhin nach Deutschland, haben ein eigenes Zimmer im Haus von Tochter und Schwiegersohn. Nach ihrer Ausbildung und Arbeit als Kita-Erzieherin studierte Bilgin Lutzke noch Erziehungswissenschaften, betreute ein EU-Erzieherausbildungsprojekt für Migrantinnen , gründete eine interkulturelle Kita.

Vor 20 Jahren folgt sie ihrem Mann nach Berlin, noch ohne Job. Hier lernt sie den Fachbereichsleiter der Volkshochschule Mitte kennen. Der engagiert sie als Lehrerin. Sie unterrichtet seitdem Deutsch als Fremdsprache in der VHS Mitte. „Integration beginnt damit, die Sprache des Landes zu sprechen. Erst dann kann ich mitgestalten.“ Bilgin Lutzke appelliert gleichzeitig an die Mehrheitsgesellschaft: „Die Deutschen sollten anerkennen, dass Zugewanderte sehr viel Wertvolles mitbringen.“ Sie selbst nehme einfach das Beste aus ihren beiden Kulturen, sagt sie. „Zum Beispiel esse ich gern deutsche Küche wie Grünkohl. Aber ich mag natürlich auch türkisch zubereitete Okraschoten.“

Zurück zum Divan, der für viele in der Nachbarschaft wie ein Wohnzimmer ist. Bilgin Lutzke bringt hier ihre beruflichen Erfahrungen ein, managt Projekte und beantragt Fördergelder. So kümmern sich inzwischen fünf Festangestellte darum, das alles gut läuft. Für ihre Nachbarschaftsarbeit, die interkulturelle Sozialarbeit und das Engagement gegen Rassismus wurde Bilgin Lutzke 2019 mit der Bürgermedaille des Bezirks Charlottenburg-Wilmersdorf geehrt.

Bilgin Lutzke (59)
geboren in Salihli
seit 1980 in Deutschland
Dipl.-Sozialpädagogin, Dipl.-Pädagogin,
Vorstandsvorsitzende Divan e. V.

Text: Heike Schüler

Die Texte sind auch in einer Broschüre veröffentlicht. Sie können die Broschüre mit dem Titel „Merhaba Berlin“ beim Paritätischen Wohlfahrtsverband Berlin über presse@paritaet-berlin.de kostenfrei bestellen.  Die Broschüre ist in Zusammenarbeit mit der Türkisch-Deutschen Unternehmervereinigung e. V. (TDU) entstanden.

 Hier finden Sie die Broschüre „Merhaba Berlin“ zum Download.

 

--------------------

 

“Göç edenlerin beraberinde getirdiklerine toplum değer vermelidir.”

Charlottenburg’da bulunan Divan e. V. adlı geniş mahalle merkezinde organize edilecek çok şey var. Bilgin Lutzke koşarak misafirlere bir su şişesi getiriyor, hızla telefona gidiyor ve bir mahalleliyle konuşuyor. On yıl önce derneğin yönetim kurulu başkanı seçildi ve haftada en az bir gün burada çalışıyor. “Gönüllü olarak tabii ki, dernek çalışmalarında olması gerektiği gibi.” diye vurguluyor. Divan derneğini çeşitli kökenlere sahip insanlar birlikte kurdu. Burada herkes çalışabilir ve çalışmalı. Konu, birlikte yaşamak. Bu, Bilgin Lutzke için çok önemli bir konu.

İlk on yılını anne babası olmadan, büyükannesi ve büyükbabasıyla birlikte Türkiye’de geçirir. Anne babası, misafir işçi olarak bir Alman tekstil şirketinde ailenin geçimini sağlar. 1980’de 17 yaşına olan Bilgin, bir Türk ticaret lisesinden mezun olur ve üniversite eğitimine başlamak için anne babasının yanına Hamburg’a taşınır. Başlangıç çok zordur. “Lise diplomam sadece Realschule (ortaokul) diploması olarak kabul edildi. Üniversiteye başlamama izin verilmedi.” Bunun yerine Fachabitur’la eğitmen olur, bir Protestan çocuk yuvasına başvurur ve yuvadaki çocukların yüzde 70’i Türkçe konuştuğundan dolayı işe alınır. “Göçmen çocuklarının çocuk yuvasında nasıl çift dilli yetiştikleri ve bu esnada anadillerini nasıl iyileştirdikleri hakkında konseptler geliştirdim.”
Hamburg’da Rolf Lutzke ile tanışır. Rolf, sendikacıdır. Evlenirler. Rolf’un annesi ve Bilgin’in anne babası ilk başta bu duruma pek sevinmezler. Ardından kız torunları dünyaya gelince Alman-Türk karışımı bir mutluluk oluşur. Üç nesil, uzun süre aynı çatı altında birlikte yaşayacak kadar kaynaşırlar.

Anne babası 1991 yılında işsiz kalır. Geri dönüş yardımı yasası, Türkiye’de yeni bir hayata başlamak için 10.500 DM yardım teklif eder. Anne baba bunu kabul eder. “Fakat bununla birlikte tüm emeklilik haklarından vazgeçmiş oldular. Anne babam bu yüzden çok pişman oldu. Federal Almanya’nın refahı için onlar da katkı sağladı ve sonrasında kendilerini aldatılmış hissettiler.” Anne baba, üç aylık vizelerle Almanya’ya gelmeye devam ediyorlar ve kızlarıyla damatlarının evinde kendilerine ait bir odaları var. Bilgin Lutzke meslek eğitimini tamamlayıp çocuk yuvasında eğitmen olarak çalıştıktan sonra eğitim bilimleri alanında yükseköğretim gördü, göçmenler için bir AB eğitmen eğitim projesini yönetti ve kültürlerarası bir çocuk yuvası kurdu.

20 yıl önce eşinin peşinden Berlin’e taşındı ve henüz bir işi yoktu. Burada Volkshochschule Mitte’nin bölüm başkanıyla tanıştı. Bölüm başkanı kendisini öğretmen olarak işe aldı. O günden beri VHS Mitte’de yabancı dil olarak Almanca dersi veriyor. “Entegrasyon, ülkenin dilini konuşmakla başlar. Sadece bu şekilde katkı sağlanabilir.” Bilgin Lutzke aynı zamanda çoklu toplumunun önemini de vurguluyor. “Almanlar, göçmenlerin çok sayıda değerli etkeni beraberlerinde getirdiğini kabul etmeli.” Kendisi basitçe her iki kültürün en iyi yönlerini almayı tercih ediyor. “Örneğin yeşil lahana gibi Alman yemeklerini yemeyi seviyorum. Ama Türk usulü hazırlanmış bamya yemeğini de elbette seviyorum.”

Mahallede birçok kişi için adeta oturma odaları haline gelmiş Divan’a geri dönelim şimdi. Bilgin Lutzke burada mesleki tecrübelerinden faydalanıyor, projeler yönetiyor ve destek ödeneği başvurularında bulunuyor. Şu an beş kadrolu çalışan, dernekte her şeyin yolunda gitmesi için çalışıyor. Bilgin Lutzke mahalle çalışmaları, kültürlerarası sosyal işleri ve ırkçılığa karşı tutumu için 2019 yılında Charlottenburg-Wilmersdorf bölgesinin vatandaş madalyası ile onurlandırıldı.

Bilgin Lutzke (59)
Salihli doğumlu
1980’den beri Almanya’da yaşıyor
Sosyal pedagog, pedagog
Divan e. V.’de yönetim kurulu başkanı


Datum, 05 | 10 | 2021